Αφηγηση ιστοριων ΙΙ - περα απο τα ορια της κυριαρχης αφηγησης

Ειμαστε συνυφασμενοι με την αφηγηση. Γιατι;
Η αφηγηση ιστοριων μας διαμορφωνει με εντυπωσιακο τροπο.

Ζουμε στον τοπο που επιλεγουμε να ζουμε, κυριολεκτικα και μεταφορικα, πρακτικα και σε επιπεδο. Στριφογυριζουμε τις φαντασιωσεις μας, καταβροχθιζουμε μυθιστορηματα, θεατρικα εργα, ακομα και οι  αθλητικες εκδηλωσεις και οι ποινικες δικες ξετυλιγονται σαν αφηγησεις. Παρ ολα αυτα, ομως, ο κοσμος της αφηγησης παρεμεινε για αιωνες ενα ανεξερευνητο και αχαρτογραφητο τοπιο.

Το συμπαν αποτελειται απο ιστοριες, οχι ατομα, αναφερει η ποιητρια Muriel Rukeyser και ο κοινωνιο-βιολογος στο Παν/μιο του Χαρβαρντ, E.O. Wilson , σημειωνει την ομοιοτητα μεταξυ των καινοτομων της τεχνης και της επιστημης αποκαλωντας τους ονειροπολους και παραμυθαδες. Η αφηγηση ιστοριων δεν ειναι απλα απαραιτητη για να κατανοησουμε τον κοσμο γυρω μας, ΕΙΝΑΙ το πώς κατανοουμε ο,τι υπαρχει γυρω μας. Πλεκουμε και ανιχνευουμε ιστοριες παντου, απο την οπτικοποιηση των δεδομενων (infographics) και την εικονογραφηση παραμυθιων, μεχρι την πολιτιστικη ηγεμονια.

Rumpelstiltskin - Paul O. Zelinsky

Οι ιστοριες που λεμε στον εαυτο μας και τους αλλους παρουσιαζουν το πώς κατανοουμε τον κοσμο και τη θεση μας μεσα σ αυτον. Καποιες εχουν περασει στο γενετικο μας κωδικα, θα λεγε κανεις, ειναι παγκοσμιες, εχουν γινει κομματι του παναθρωπινου  συλλογικου γιγνεσθαι και πλεον εχουν εσωτερικευθει τοσο που δεν αντιλαμβανομαστε την ιδια την ιστορια. Εχουν γινει, οχι ενας απο τους πολλους φακους μεσα απο τους οποιους βλεπουμε την πραγματικοτητα, αλλα η ιδια η πραγματικοτητα. Συμφωνα με την Flora S Michaels το να τις ξεπερασουμε ειναι δυσκολο, γιατι ενα μερος της ανθρωπινης φυσης ειναι η τυφλη μας πεποιθηση οτι ειμαστε αυτονομα οντα που δρουμε αποκλειστικα για την προσωπικη μας βουληση, αποθωντας τη σκεψη οτι αεναως επηρεαζομαστε απο τις ιστοριες που εχουμε εδω και αιωνες εσωτερικευσει, ιστοριες που ακουσαμε και εχουμε επαναλαβει τοσες πολλες φορες που στηριζουν  αορατα την εμπειρια ολης μας της ζωης. Ειναι οι συλλογικες αναπαραστασεις του E. Durkheim τα αποθετηρια και οι αναμεταδοτες της συλλογικης εμπειριας γι αυτο και ενσαρκωνουν και εκφραζουν την πραγματικοτητα της υπαρξης της κοινωνιας. 

Οι ιστοριες που λεμε αφορουν το ποιοι ειμαστε, απο πού ερχομαστε, πού πηγαινουμε. Οσο κι αν φαινεται περιεργο, εκ πρωτης οψεως, οι ιστοριες εχουν τη δυναμη να μας αλλαξουν, να αλλαξουν την ιδια μας τη ζωη.

Ο J. Gottschall  αναζητα τις ριζες της δυναμης, που εχουν οι ιστοριες και για την εξελιξη μας και ως ειδος και κοινωνικοπολιτισμικα, τοσο στο επιπεδο  συναισθηματος-μυαλου, οσο και ατομικα-συλλογικα. Αυτο που προκυπτει ειναι ενα ειδος "ενοποιημενης θεωριας της αφηγησης" αποκαλυπτοντας οχι μονο το ταλεντο μας στη δημιουργια αληθινων αφηγησεων, που λεμε στον εαυτο μας και τους αλλους, αλλα την αξιοσημειωτη ικανοτητα των αφηγησεων να αλλαζουν τη συλλογικη εμπειρια προς το καλυτερο (ελπιζουμε), καθως η ηθικη που τις διεπει, μας συσπειρωνει γυρω απο κοινες αξιες. 

Στον αντιποδα συνανταμε την Flora Michaels η οποια θεωρει οτι εχουμε πλεον δημιουργησει "μονοκαλλιεργειες" με τις αφηγησεις. Μια απο τις αφηγησεις που δημιουργουμε, υπερισχυει των αλλων, περιοριζει την ποικιλομορφια μας και δημιουργει "μονο-πολιτισμικη αφηγηση" (monoculture).  

Το μοτιβο που διεπει εναν πολιτισμο υπακουει σε μια κυριαρχη αφηγηση, που καταλαμβανει πρωταρχικο ρολο στην καθημερινοτητα μας και αλλαζει τη ζωη μας. Η εργασια, οι σχεσεις μας με τους αλλους και το περιβαλλον, η κοινοτητα που ζουμε, η σωματικη και πνευματικη μας υγεια, η εκπαιδευση και  η δημιουργικοτητα μας επηρεαζονται ειτε εμφανως, ειτε υπογειως. Και καθως το πώς σκεφτομαστε μορφοποιει το πώς αντιδρουμε/λειτουργουμε , η "μονο-πολιτισμικη αφηγηση"  δεν αλλαζει απλα το μυαλο μας αλλα την ιδια τη ζωη μας.

 Κατα τη διαρκεια του Μεσαιωνα, η κυριαρχη "μονο-πολιτισμικη αφηγηση" αφορουσε τη θρησκεια και τη δεισιδαιμονια. Μετα την εμφανιση του Γαλιλαιου κυριαρχο ρολο  ανελαβε η επιστημονικη "μονο-πολιτισμικη αφηγηση". Σημερα, οι οικονομικες αξιες και η ηθικη των νεωτερικων κοινωνιων (που θα ελεγε και ο Durkheim) ειναι οι κυριαρχη αφηγηση, διαμορφωνουν τα παντα στη ζωη μας, απο τα προφανη (τις καταναλωτικες μας συνηθειες, τη μουσικη που ακουμε, τα ρουχα που φοραμε), μεχρι τα λιγοτερο προφανη και αξιες/θεσεις/αποψεις  που δυσκολα εγκαταλειπουμε, οπως η αντιληψη που εχουμε για τις ανθρωπινες σχεσεις, ο,τι αφορα τη θρησκεια, ο τροπος που εκτιμαμε την τεχνη.

 Cat And Girl 

Στην Ελλαδα του 2014 η κυριαρχη αφηγηση ειναι "η οικονομικη κριση", η βια (είτε με τη μορφη της ξενοφοβίας ή της ομοφοβίας).
Οταν ειμαστε μεσα στην κυριαρχη αφηγηση σε ενα συγκεκριμενο χρονικο πλαισιο,  εχουμε την ταση να αποδεχομαστε τον ορισμο που δινει στην πραγματικοτητα η αφηγηση. Ασυνειδητα, πλεον πιστευουμε και ενεργουμε ή δυσπιστουμε και αποτυγχανουμε να δρασουμε αναλογα με οσα προσταζει. Κατευθυνομαστε απο την αφηγηση , χωρις ισως ισως να γνωριζουμε και πολλα για αυτην.

Η "μονο-πολιτισμικη αφηγηση" δεν σημαινει οτι ολοι πιστευουμε ή δρουμε με τον ιδιο τροπο, αλλα οτι σταδιακα καταληγουμε να μοιραζομαστε βασικες πεποιθησεις και παραδοχες και τις αφηνουμε να κατευθυνουν τη ζωη μας. Ειναι μεσω αυτης της αμοιβαιας ανταλλαγης αναμεσα στο ατομο που διαμορφωνεται απο την κοινωνια και παραλληλα την   διαμορφωνει, που μαθαινουμε τα ορια της δοκιμης κ του λαθους. Κατα εναν τροπο αντιλαμβανομαστε πως εξελισσεται η κυριαρχη ιστορια, αν και κανεις δεν μας ενημερωνει ουτε για το ποια ειναι η αφηγηση, ουτε για τους κανονες της. Ετσι αλλαζουν οι ηθικοι κανονες και τα προτυπα, απο κοινωνια σε κοινωνια. Αναπτυσσουμε μια ισχυρη αισθηση του τι ειναι επιτρεπτο και αναμενομενο στην οικογενεια, το σχολειο, το χωρο εργασιας και τις κοινοτητες που δημιουργουμε, ακομα και αν επιλεξουμε να μην ανταποκριθουμε σε αυτες τις προσδοκιες. Κατ αρχην, συνηθως δεν αναρωτιομαστε καν απο πού προηλθαν ολες αυτες οι προσδοκιες. Απλα υπαρχουν και θα υπαρχουν μεχρι τη στιγμη που θα αντιληφθουμε οτι θελουμε  κατι ν αλλαξει, αν και πολλες φορες δεν μπορουμε να εκφρασουμε τι και πώς θα θελαμε να αλλαξουμε. 

Ειναι η στιγμη που μολις εχουμε αναγνωρισει την "μονο-πολιτισμικη αφηγηση" και τις προκλησεις για να υπερβουμε τα ορια της. Στη συνεχεια  εξεταζουμε τροπους με τους οποιους -ως συνειδητα και αυτονομα σκεπτομενα ατομα- μπορουμε κινηθουμε περα απο τα ορια της κυριαρχης αφηγησης για να ζησουμε μια πιο αυθεντικη ζωη μεσα σ ενα περιβαλλον που ο καθενας δημιουργει και ακολουθει ενα διαφορετικο μονοπατι.

Θα αποτολμουσα, ορμωμενη απο τον ορισμο του E. Durkheim για την κοινωνια, να δημιουργησω τη μεταφορα παρτηρωντας οτι η αφηγηση ειναι ενα sui generis προϊον της κοινωνικης διαλεκτικης σχεσης και αλληλεπιδρασης/αλληλεξαρτησης καθως οι ατομικες αφηγησεις αναμειγνυονται ανανοηματοδοτωντας και μεταμορφωνοντας το συλλογικο γιγνεσθαι σε σημειο που -το τελευταιο- δεν ειναι αναγωγιμο πλεον στα μελη που το απαρτιζουν, γινεται προϊον της συλλογικης εμπειριας και με το περασμα τυο χρονου του συλλογικου συνειδητου ή ασυνειδητου.

Ξεκινωντας την ενηλικη-ανεξαρτητη ζωη μας αντιλαμβανομαστε τι σημαινει να ζουμε παραλληλα με την "μονο-πολιτισμικη αφηγηση"  ο καθενας τη μοναδικη/πρωτοτυπη χωρο-χρονικη του οντοτητα-αφηγηση.  Περα απο την ατομικη/μοναδικη ιστορια που ο καθενας διαγραφει, γεννιεται μια παραλληλη δομη, της οποιας η εξελιξη και η συνεχιση δεν ειναι ο στοχος -ή τουλαχιστον δεν θα επρεπε να ειναι ο στοχος. Ο στοχος ειναι να ζησουμε πολλες ιστοριες, μεσα σε ενα ευρυτερο φασμα ανθρωπινων αξιων.

  

Gottschall, J, 2012. The Storytelling Animal: How Stories Make Us Human
Michaels, F.S, 2011. Monoculture: How One Story Is Changing Everything 

    

Αφηγηση ιστοριων Ι

Yπαρχει μια παγκοσμια δομη στις ιστοριες που δημιουργουμε και αφηγουμαστε, οπως την σχηματοποιησε ο Gustav Freytag. Την αποκαλεσε "δραματικη αψιδα" (dramtic arc).

Δομη μιας ιστοριας:

• παραθεση δεδομενων
• αυξανομενη ενταση στη δραση
• κλιμακωση
• πτωση της εντασης
• επιλυση

Τα δυο συναισθηματα που δημιουργουνται κατα το ακουσμα αφηγησεων ειναι: αγωνια και ενσυναισθηση.
Παρατηρηθηκε αυξηση της κορτιζολης, μιας ουσιας του εγκεφαλου που ειναι υπευθυνη για την εστιαση της προσοχης μας. Οσο περισσοτερη αγωνια αισθανεται ο ακροατης, τοσο περισσοτερη κορτιζολη απελευθερωνεται και η προσοχη του εντεινεται προς τα ερεθισματα που δεχεται.
Η δευτερη ουσια που απελευθερωνει ο εγκεφαλος ονομαζεται οξυτοκινη και συνδεεται με τη φροντιδα, τη συνδεση που νιωθουμε με αλλους ανθρωπους και την ενσυναισθηση. Οσο περισσοτερη οξυτοκινη απελευθερωνεται τοσο περισσοτερο συμπασχουμε με αλλους ανθρωπους.

Οι ιστοριες εχουν μεγαλη δυναμικη. Μας μεταφερουν στους κοσμους που δημιουργουν αλλοι ανθρωποι -ειτε στο παρον, ειτε στο παρελθον- αλλα καθως το κανουν αλλαζουν τον τροπο με τον οποιο λειτουργει ο εγκεφαλος  και δυνητικα τη χημεια του εγκεφαλου μας και αυτο μας κανει κοινωνικα οντα.

Το ξημέρωμα της εποχής της μετα-πληροφορίας

Κάθε γενιά διαθέτει την τεχνολογία που την ορίζει και όπως φαίνεται κάθε δεκαετία χρειάζεται μια ετικέτα. Η δεκαετία του εξήντα ήταν η Διαστημική Εποχή, το ενενήντα η εποχή του Διαδικτύου. Οι δεκαετίες του εβδομήντα και του ογδόντα είδαν την επανάσταση των υπολογιστών. Η δεκαετία που μόλις πέρασε ίσως μείνει στην ιστορία ως η δεκαετία του Facebook ή του Smartphone. Χωρίς το πλεονέκτημα της χρονικής απόστασης, δεν είναι πάντα εμφανής ο ρόλος μιας νέας τεχνολογίας ή το πώς θα αλλάξει τον τρόπο που ζούμε. Αυτό είναι ιδιαίτερα αληθές για την περίοδο που μόλις άρχισε, η οποία μπορεί μια μέρα να είναι γνωστή ως η εποχή  Big Data (Μεγάλων Δεδομένων), η αυγή του Cloud (Συννεφου), ή ακόμη, η διαμόρφωση της Cisco, η εποχή Zettabyte.

Το πρόθεμα Zetta υποδηλώνει έναν αδιανόητα μεγάλο αριθμό μηδενικών: ένα δισεκατομμύριο τρισεκατομμυρίων bytes. Επειδή τα bytes είναι η βασική μονάδα μέτρησης ποσότητας πληροφορίας στα υπολογιστικά συστήματα, τέτοιου είδους αριθμοί λένε πολλά για το μέγεθος της υλικοτεχνικής υποδομής που διέπει τη σύγχρονη τεχνολογία πληροφοριών, αλλά μετρώντας bytes σήμερα είναι όπως όταν το 1914 καταμετρούσαν τον αντίστοιχο αριθμό σταγόνων  μελανιού που χρησιμοποιούνταν για να σχηματιστούν τα γράμματα στις φωτοσυνθετικές μηχανές της εποχής εκείνης. Είναι εντυπωσιακό, αλλά δεν είναι τρομερά χρήσιμο.

Παρόλα αυτά, εμπειρογνώμονες υλικοτεχνικών υποδομών και λογισμικών συγκεντρώνονται σε συνέδρια για να αναλύσουν το πρωτοφανές μέγεθος των αριθμητικών δεδομένων και το  πώς η έννοια της "big data" αλλάζει τα πάντα. Ο Larry Smarr, Διευθυντής του του Ινστιτούτου Τηλεπικοινωνιών και Πληροφορικής της Καλιφόρνια, ανέφερε σε ένα πρόσφατο σεμινάριο ότι "μιλάμε για κάτι που η ανθρωπότητα δεν έχει ποτέ μέχρι σήμερα προσπαθήσει να αντιμετωπίσει". Ο Smarr έχει δίκιο κατά μία έννοια -η πανταχού παρουσία και η κλίμακα της ψηφιακής υποδομής είναι ριζικά νέα- αλλά η κοινωνία έχει βιώσει παρόμοιους μετασχηματισμούς και στο παρελθόν.

Χονδρικά μεταξύ 1850 και 1900, ο κόσμος υπέστη μια άνευ προηγουμένου τεχνολογική ανακατατάξη. Πρώτον, η βιομηχανική επανάσταση πήρε στα χέρια της την τυπογραφία, μια τέχνη που είχε παραμείνει σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητη από την εποχή του Γουτεμβέργιου. Ο κόσμος πέρασε από τα εκατομμύρια των βιβλίων που τυπώνονταν κάθε χρόνο σε δισεκατομμύρια. Ο αριθμός των εφημερίδων στην Αμερική και την Ευρώπη εξερράγη, από μόλις μερικές εκατοντάδες σε δεκάδες χιλιάδες. Η βιομηχανική επανάσταση μείωσε δραματικά το κόστος και δημιούργησε μια έκρηξη στον όγκο των τυπογραφικών στοιχείων. 

Για πρώτη φορά, οι λέξεις έγιναν εμπορεύσιμα προϊόντα.

Δεύτερον, η εφεύρεση του τηλέγραφου και του τηλεφώνου προκάλεσε την ταχύτητα της ανταλλαγής πληροφοριών να εκτοξευθεί από την ταχύτητα ενός αλόγου στην ταχύτητα του φωτός. Η πρώτη εμπορική τηλέγραφική γραμμή από την Ουάσιγκτον, στη Νέα Υόρκη, εγκαταστάθηκε το 1846. Το πρώτο υπερατλαντικό καλώδιο τοποθετήθηκε το 1866. Μέχρι το 1900, η ανθρωπότητα συνδέθηκε με αυτό που ο οικονομικός συντάκτης Tom Standage ονομάζει το "Βικτωριανό Διαδίκτυο" (Victorian Internet). Αυτό το σύστημα τηλέγραφου μετέφερε σχεδόν 100 εκατομμύρια μηνύματα -τρισεκατομμύρια κλικ- του κώδικα Μορς ετησίως. Και από το 1900, υπήρχαν και δεκάδες εκατομμύρια σπίτια και επιχειρήσεις με τηλέφωνα.

Αυτές οι τεχνολογίες εξελίχθηκαν μετά το 1900 και οδήγησαν σε περαιτέρω καινοτομίες που διαμόρφωσαν την σύγχρονη οικονομία ενώ απειλήθηκαν πολλά παραδοσιακά κοινωνικά ήθη. Ο κόσμος το 1950 είχε ελάχιστες ή καμία ομοιότητα με τον κόσμο το 1850. Η φύση της ανθρώπινης επικοινωνίας έχει αλλάξει ριζικά  και ο ρυθμός των αλλαγών θα επιταχυνόταν  στο μέλλον.

Μέσα σε δύο δεκαετίες από την εμφάνιση του υπολογιστή στη δεκαετία του 1950, η επανάσταση του πυριτίου κυριάρχησε. Αυτό ήταν άλλο ένα άλμα προς τα εμπρός στο οικοσύστημα των πληροφοριών. Η Πληροφορική και οι Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές εξελίχθηκαν από μια βιοτεχνική συντεχνία, με την οποία ασχολούνταν μερικές χιλιάδες σε "αίθουσες που στέγαζαν γίγάντιους ηλεκτρονικούς υπολογιστές", σε μια καθημερινή διαδικασία που είναι παρούσα σε δισεκατομμύρια μηχανές που κρατάμε στα χέρια μας, βολεύουμε στις τσέπες ή τις τσάντες μας και κέντρα δεδομένων.

Η πρώτη επανάσταση των πληροφοριών "γεννησε" τη μαζική εκτύπωση και τις τηλεπικοινωνίες. Η δεύτερη είδε την άνοδο της μαζικής εξάπλωσης των υπολογιστών και του Διαδικτύου. Ο Ιστός δεν αυξησε την ταχύτητα στην ανταλλαγή πληροφοριών, η ταχύτητα του φωτός είναι συγκεκριμένη-αλλά άλλαξε δραματικά τον όγκο των πληροφοριών που μεταφέρονται. Οι πληροφορίες δεν ήταν πλέον μόνο κείμενο, αλλά  εικόνες και βίντεο και, ολοένα αυαξνόμενα  δεδομένα σε πραγματικό χρόνο για όλους και για όλα. Είμαστε μάρτυρες της εμφάνισης ενός νέου τύπου δεδομένων που προκύπτουν από κάθε πτυχή της ανθρώπινης αλληλεπίδρασης και  συμπεριφοράς, από τις εμπορικές συναλλαγές ως τις βιολογικές μας διεργασίες.

Πώς θα αλλάξει η τεχνολογία την ανθρώπινη επικοινωνία; Οι απαρχές μιας απάντησης μπορεί να βρεθούν στα  γραπτά του Γερμανού κριτικού Walter Benjamin, ο οποίος εζησε την περίοδο της πρώτης επανάστασης της πληροφορίας. Ανήκε, όπως ο ίδιος το έθεσε, σε μια «γενιά που πήγαινε στο σχολείο με ιππήλατα τραμ», αλλά  «τώρα βρισκόταν σε ένα τοπίο στο οποίο το μόνο που παρέμεινε αμετάβλητο ήταν τα σύννεφα. . . και το μικρό, εύθραυστο ανθρώπινο σώμα». Μεταξύ αυτών των κοσμογονικών αλλαγών, ο Benjamin θεωρεί ότι ήταν η απώλεια μιας αυθεντικής μορφής της ανθρώπινης εμπειρίας, αυτής της αφήγησης. Πριν από τον τηλέγραφο και το τυπογραφείο, οι ιστορίες "ταξίδευαν" από στόμα σε στόμα. Η επαφή της πρακτικής σοφίας και των διαχρονικών μηνυμάτων, που μετέφεραν οι ιστορίες, αγγιζαν τον ακροατή απρόσκοπτα και διαισθητικά. Τα διδάγματά τους διατηρήθηκαν στη συλλογική πολιτιστική μνήμη.

Αλλά η εποχή της αφήγησης έχει ξεπεραστεί από την εποχή της πληροφορίας, ένα εντελώς νέο τρόπο επικοινωνίας που περιστρέφεται γύρω από πραγματικά περιστατικά περισσότερο, παρά έχει να κάνει με την ανθρώπινη εμπειρία. Ο σκοπός των γεγονότων είναι να ενημερώσουν, δεν διδάσκουν. Το γεγονός, λέει ο Benjamin, είναι «κατανοητό από μόνο του». Δεν χρειάζεται να διατηρηθεί, αλλά  «καταναλώνεται» και να ξεχνιέται μόλις γίνει «παλιό». 

Η πληροφορία δεν είναι διαχρονική, αλλά επίκαιρη.

Η επικοινωνία των πληροφοριών δεν χρειάζεται παραμυθάδες, αλλά διαμεσολαβητές. Η εποχή του Benjamin είδε την άνοδο μιας κάστας, συνεχώς διευρυνόμενης, επαγγελματιών δημοσιογράφων που ασσχολούνταν με τη διαδικασία επιλογής, την ερμηνεία, και την ανακοίνωση γεγονότων. Επιπλέον, οι πληροφορίες δεν ήταν καθολικά προσβάσιμες και η κατανάλωση τους υπόκειτο σε κοινωνικούς, εκπαιδευτικούς και οικονομικούς περιορισμούς.

Σήμερα, βρισκόμαστε σε μια ιστορική καμπή παρόμοια με εκείνη που έζησε ο Benjamin. Μια γενιά που πήγε στο σχολείο με λεωφορεία που οδηγούσαν άνθρωποι κατά πάσα πιθανότητα θα ζήσει για να δει έναν κόσμο των οχημάτων που θα τα οδηγούν ρομπότ. Αισθητήρες δεδομένων και εγγραφής είναι πλέον ενσωματωμένοι σε μηχανήματα, το περιβάλλον, ακόμα και το σώμα μας. Ασύρματα δίκτυα διαμοιράζουν και αλγόριθμοι ταξινομούν, αναλύουν και  αποθηκεύουν αυτά τα δεδομένα σε εικονικές τράπεζες συλλογικής μνήμης δημιουργώντας πολύτιμες πηγές ανεκμετάλλευτης -ως επί το πλείστον- προς το παρόν γνώσης. Περισσότερο από το 80% όλων των δεδομένων παραμένουν πέραν των δυνατοτήτων των εκκολαπτόμενων αναλύσεων.

Θα ήταν δελεαστικό να πιστεύουμε ότι αυτή η νέα εποχή δεν θα χρειάζεται πλέον μεσάζοντες. Ωστόσο, τα δεδομένα, και ιδιαίτερα τα "μεγάλα δεδομένα" (big data), πρέπει να ερμηνεύονται για να αποκτήσουν χρησιμότητα. Επιστήμονες που ασχολούνται με δεδομένα έχουν αρχίσει να αντικαθιστούν τους δημοσιογράφους και άλλους μεσάζοντες του παρελθόντος, αλλά με μία στρέβλωση: για να κατανοήσουν το νόημα  "μεγάλων δεδομένων"  (big data) χρειάζεται να σκέφτονται σαν τους παραμυθάδες της παλιάς εποχής. 

Ποια ερωτήματα πρέπει να τεθούν; Ποια στοιχεία πρέπει να ερμηνευτούν; Πού θα πρέπει να αποσταλούν; Πότε και για ποιον; Ενώ ένας δημοσιογράφος του δέκατου ένατου αιώνα, θα αναγνωρίσει αυτές τις ερωτήσεις, η απάντησή τους απαιτεί όλο και περισσότερο την κατανόηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς και των επιθυμιών. Οι διαμεσολαβητές του μέλλοντος θα πρέπει να είναι σφαιρικά μορφωμένοι, όχι μόνο στην επιστήμη των υπολογιστών και τη συλλογή πληροφοριών, αλλά και στην ψυχολογία, την κοινωνιολογία και την κοινωνική δυναμική, να είναι ευέλικτοι στην οπτική και ακουστική τους αντίληψη, στη γνωστική αποδοχή, και τη φιλοσοφία ίσως ακόμα και στην απλή κοινή λογική.

Χάρη στις δυνατότητες των εργαλείων ανάλυσης, από τα οποία έχουμε καταφέρει  να γρατσουνίσουμε μόνο την επιφάνεια, σύντομα θα είμαστε σε θέση να δημιουργήσουμε τη νέα εικονική μνήμη μας για να αποκτήσουμε γνώση ριζωμένη στη συλλογική εμπειρία. Με τη βοήθεια των παραμυθάδων, αυτό μπορεί να διαχυθεί  αρμονικά με τη μορφή της πρακτικής σοφίας.

Ο όρος "big data" δεν δικαιώνει  ό, τι συμβαίνει, εκτός από το να ονοματοδοτεί την  επανάστασης της τυπογραφίας και των επικοινωνιών της Benjamin εποχής ως η «μεγάλη αφήγηση». Ο βομβαρδισμός πληροφοριών  των αρχών του εικοστού αιώνα, συνοδεύτηκε από ένα νέο είδος επικοινωνίας. Ομοίως, η επανάσταση των αρχών του 21ου αιώνα μάς φέρνει ένα νέο είδος των πληροφοριών: τις "μετα-πληροφορίες".

Πληροφορίες είναι η γνώση που αποκτήθηκε μέσα από τη γνωριμία  ή ερμηνεύοντας τα γεγονότα. Μετα-πληροφορία είναι κάτι περισσότερο, όπως η μεταφυσική. Ασχολείται με τη φύση των ενεργειών, τις μεθόδους και τις διαδικασίες, με τις οποίες οι άνθρωποι και τα πράγματα ενημερώνονται από τα δεδομένα. Ετυμολογικά, η ελληνική λέξη "meta" σημαίνει επίσης "κατόπιν, έπειτα." Δημιουργείται ετσι μια ακολουθία καθώς η εποχή της μετα-πληροφορίας ακολουθεί την εποχή της πληροφορίας χρονολογικά.

Κανείς δεν μπορεί να υποσχεθεί την απόλυτη και τέλεια γνώση, ούτε καν οι επιστήμονες που ασσχολούνται με δεδομένα. Τα αναλυτικά εργαλεία της μετα-πληροφορίας δεν θα χαρίσουν αλάθητους οδηγούς για τη ζωή μας. Περισσότερο από ποτέ, η αξία αυτού που ανακοινώνεται προέρχεται από το ταλέντο και την εμπειρία των επικοινωνολόγων. Στην εποχή μας, αυτοί οι μεσάζοντες θα είναι παραμυθάδες. Η αφήγηση, όπως τόνισε ο Benjamin, προϋποθέτει επίσης ένα "δώρο προς ακρόαση" σε μια "κοινότητα ακροατών". Τόσο ο αφηγητής όσο και ο ακροατής είναι άνθρωποι και επιρρεπείς σε σφάλματα και θα έτσι παραμείνουν.

via: city journal

των M. Anthony Mills και  Mark P. Mills

Ο M. Anthony Mills είναι  υποψήφιος διδάκτορας της φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Notre Dame. Ο Mark P. Mills, είναι  ανώτερος συνεργάτης στο Ινστιτούτο του Μανχάταν και γράφει  βιβλίο για τα  “μεγάλα δεδομένα”.